2008’den beri her haziranda İstanbul’a belgesel şenliği yaşatan Documentarist İstanbul Belgesel Günleri, bu sene 19. yaşına giriyor. İlk kez dokuz güne yayılan festival 13-21 Haziran 2026 tarihlerinde dört mekânda gösterilecek renkli ve kapsamlı bir seçkiyle seyirci karşısına çıkıyor. Programda Türkiye Panorama’nın yanı sıra Ustaya Saygı, 3×3, Uluslararası Panorama, Tükettiğimiz Dünya, Kadın ve LGBTİ+ Hikayeleri, Canlandırma Belgeseller bölümleri altında 70 kadar film yer alıyor.

Festivalin bu yılki Onur Konuğu, Ustaya Saygı bölümünde beş filmi gösterilecek olan Portekizli tanınmış belgeselci ve sanatçı Susana de Sousa Dias. Çoğunlukla arşiv malzemesiyle çalışan yönetmen, devletin ürettiği imajlarda faşizm hayaletinin izini süren filmleriyle tanınıyor. Bu bölümde, 48 yıl süren Salazar diktatörlüğünün terör ve işkencelerini siyasi mahpusların sabit portreleri ve tanıklıkları üzerinden anlattığı başyapıtı 48’in (2009) yanı sıra yönetmenin Natureza Morta (Still Life, 2005), Belirsiz Işık (Obscure Light, 2017), Fordlândia Malaise (2019) ve Fordlândia Panacea (2025) adlı filmleri gösterilecek. De Sousa Dias, filmlerinin gösterimine katılmak ve bir sinema dersi vermek üzere yapımcısı ve eşi Ansgar Schaefer ile birlikte festivale konuk olacak.

Festivalin gelenekselleşen 3×3 bölümlerinden biri İspanya’dan Concha Barquero ve Alejandro Alvarado ikilisine ayrıldı. Programda gösterilecek olan son filmleri Direniş Bobinleri (Caja de resistencia, 2024) festivalleri dolaşarak ödüller toplamaya devam ederken, ne yazık ki Concha Barquero bu yıl başında beklenmedik bir anda hayata veda etti. Alejandro Alvarado festival kapsamında meslek ve hayat arkadaşı Concha Barquero’nun anısına, filmlerinin baş karakteri olan İspanyol yönetmen Fernando Ruiz Vergara’nın yarım kalmış projeleri üzerine bir performatif sunum yapacak.

Bir diğer 3×3 bölümünde, günümüz deneysel sinemasının en özgün seslerinden Maryam Tafakory‘nin İran sinemasının görsel hafızasını ve arşivi yeniden yapılandırarak oluşturduğu dört kısa filmi gösteriliyor. 3×3’e Türkiye’den seçilen Berke Baş ise iki sene önce Documentarist’te ödüller kazanan son filmi Dargeçit dâhil filmografisinin üç filmiyle bir kez daha festivale konuk oluyor.

Documentarist’in alanında önemli isimlerden oluşan ödül jürileri de açıklandı. Türkiye Panorama bölümündeki ilk ve ikinci filmlerin aday olduğu Johan van der Keuken Yeni Yetenek Ödülü’nün bu seneki jürisi Cem Kaya, Aybüke Avcı ve Bilge Taş‘tan oluşuyor. Kurgucular Dayanışması (KUDA) iş birliğiyle verilen Kurgu, Görüntü Yönetimi ve Ses Tasarımı Ödülleri jürisinde ise Meryem Yavuz, Tuvana Simin Günay ve Eli Haligua yer alıyor.

Festivale Susana de Sousa Dias ve Alejandro Alvarado’nun yanı sıra Hollanda’dan Julia Hollander ve Nordin Lasfar, Lübnan’dan Walid Abdelnour, Arjantin’den Ana Fraile, İrlanda’dan Evan Kelly, İran’dan Atefeh Kheirabadi ve Mehrad Sepahnia, Azerbaycan’dan Rena Effendi, Fransa’dan Ilana Navaro, Kıbrıs’tan Besire Paralik dâhil bir dizi konuk katılıyor. 

Bu yıl Documentarist uluslararası bir özel buluşmaya da ev sahipliği yapıyor: Dublin’den Buenos Aires’e, Belgrad’dan Prizren’e dünyanın çeşitli kentlerinde faaliyet gösteren, çoğu mücadeleyle kazanılmış alternatif sinema salonları temsilcileri bir araya gelirken, buluşmada Emek Sineması mücadelesine de selam gönderilecek. Transların hormona erişim hakkı ile ilgili forum ve Halkların İklim Zirvesi hazırlıkları kapsamında bir ekoloji buluşması programda yer alan yan etkinlikler arasında. Bu arada Documentarist’in sene boyunca 15 kenti dolaşan ve festivalde yeni filmlerle zenginleşen Tükettiğimiz Dünya bölümüyle, ekoloji yine yılın önemli temalarından biri olarak öne çıkıyor.

Hollanda Başkonsolosluğu, Portekiz Büyükelçiliği, CultureCIVIC, Camões Institute, Slovenya Büyükelçiliği, Fransız Enstitüsü, Cervantes Enstitüsü, Avusturya Kültür Ofisi, Brezilya Başkonsolosluğu, Continental Hotels desteği, Kurgucular Dayanışması, Pera Müzesi, Fransız Enstitüsü, Aynalı Geçit, Postane, Manifold, Bianet ve Fol Studio iş birliğiyle gerçekleşen festivalin gösterim ve etkinlikleri Fransız Kültür Merkezi, Aynalı Geçit, Pera Müzesi ve Postane‘de gerçekleşecek.

Türkiye yapımı filmlerin ve tüm yan etkinliklerin ücretsiz olduğu festivalde, diğer filmlere biletler mekân girişlerinde temin edilebilir. Ayrıca kombine bilet satın almak isteyenler de burayı ziyaret edebilir.

Giriş görseli: Fordlândia Malaise (Susana de Sousa Dias)