Rock and Roll Hall of Fame’in “Definitive 200” listesinde kendine yer bulan ve gruba Grammy Ödülü kazandıran Tool albümü Lateralus artık 25 yaşında.

İlk dinleyişten bu yana neler değişmiş? Şarkıların arasına neler sızmış? Yaşa takılanlar açtı ve yeniden dinledi.

---

Tool 
Lateralus
15 Mayıs 2001

Çok mühim albümdür çünkü…

Tool denince akla gelen, uzaktan teknik kapasite ve matematik problemi gibi görünen, hatta yıllar içinde şaka malzemesine dönüşen girift şarkı yazarlığının muhtemelen en bütünlüklü, en rafine örneğidir. Bağlayıcı pasajlar, iki – üç bölüme ayrılan ve birbirini tamamlayan ayrı şarkılar gibi fikirler herhangi bir progresif rock albümü ya da bir Tool albümü için yeni bir fikir değildi elbette. Keza ölçü kırılmaları veya şarkıları düşünsel bir çerçeveye oturtmak da. Lateralus’u kalıcı kılan şeyi buralarda aramamak gerektiğine inananlardanım. Seni bir şeyleri anlamaya çalışmaktansa seyir hâlinde yaşattıklarıyla bünyeyi etkisi altına alıyor. En azından ben hep böyle deneyimledim.

İlk dinleyişte hissettirdikleri vs bugün hissettirdikleri

Üç ay kadar önce bir başka Yaşa Takılanlar için Ænima albümüne dair içimi dökerken de söylediğim gibi “Tool’u keşfeden ergen Cem’le tanışmak istemezdiniz bence”. Devamını da getireyim aynı paragraftan: “Neden dünyanın en iyi grubu olduklarına dair ‘geçerli’ olduğuna şüphe duymadığım yüzlerce fikrim vardı.” Dolayısıyla ilk dinleyişi bugün bir çarpılma, bir teslimiyet ânı gibi hatırlıyorum. 

“Schism”, “Parabola”, “Lateralus” gibi grubu tanımlayan büyük büyük parçalar, bugün ister istemez birer kolektif hafıza anıtı gibi hissettiriyor. “Disposition” – “Reflection” – “Triad” üçlemesi ise şahsen bu dev kurgunun hâlâ en çekici bulduğum tırmanışı.

Bunu biliyor muydunuz?

Tool 2000’in sonlarında yeni albümünü dillendirmeye başladığı sırada resmî web sitesinde yoldaki koleksiyona Systema Encéphale adını verdiğini duyurmuştu. Bu sonradan bir fikir değişikliği yapıldığı anlamına gelmiyor; aksine grubun müzik basını için tasarladığı bir şaka ya da tuzak denebilir. Üstelik baştan sona yalan yanlış bir şarkı listesi de paylaşılmış ve dönemin popüler korsan mecrası Napster’da “Mummery”, “Pain Canal”, Smyrma”, “Numbereft” gibi fake Tool şarkıları dolaşıma girmişti. Mesela bu kayıtlardan “Prove It” adını taşıyanının aslında Chevelle’in “Prove to You” şarkısıymış meğer.