İngiliz primatolog ve antropolog Jane Goodall, 1960’larda Tanzanya’daki Gombe Ulusal Parkı’nda başladığı şempanze gözlemleriyle modern hayvan davranış biliminin seyrini değiştirdi. Hayvanların da objeleri kullanabileceğini ve sosyal yapılarının beklenenden çok daha karmaşık olduğunu gösteren gözlemleri, hem bilim dünyasında hem de etik tartışmalarda ciddi yankı uyandırdı. Goodall, üniversite diploması olmadan başladığı saha çalışmalarıyla Cambridge Üniversitesi’nde doktora yapacak kadar ilerledi ve bu süreçte doğayla kurduğu bağ; onu bir bilim insanı, aktivist, yazar ve Birleşmiş Milletler Barış Elçisi yaptı.

1 Ekim 2025 günü 91 yaşında hayatını kaybeden Jane Goodall, ömrünün sonuna dek gezegenin dört bir yanında iklim krizi, biyolojik çeşitlilik kaybı ve hayvan hakları konularında tutkuyla çalışmalarını sürdürdü. Gençlere yönelik kurduğu Roots & Shoots programıyla, çevresel farkındalığı bireysel harekete dönüştürmeyi amaçladı; doğaya karşı hem sorumluluk hem de saygı temelli bir yaşam görüşünün daimi savunucusu oldu.

Goodall’u, yaşadığımız dünyayla daha bilinçli bir ilişki kurmamızı gerektiğini hatırlatan bazı cümleleriyle anıyoruz.

---

“10 yaşındayken Afrika’ya gitmek, vahşi hayvanlarla yaşamak ve onlar hakkında kitaplar yazmak istediğime karar verdim. Bu yaklaşık 70 yıl öncesine dayanıyor ve o zamanlar İngiltere’de kızların böyle fırsatlara sahip olması pek mümkün değildi. Bu yüzden herkes bana güldü ve ‘ulaşabileceğim bir şeyin hayalini kurmamı’ söyledi. Ama annem şöyle dedi: ‘Eğer bir şeyi gerçekten istiyorsan, çok çalışmak zorundasın, her fırsatı değerlendirmelisin ve asla vazgeçmemelisin.’”
-Kate on Conversation röportajı, 2017

“İnsana ve hayvana yönelik zulmü sevgi ve merhametle aşabilirsek, insanlığın ahlaki ve ruhsal evriminde yeni bir çağın eşiğinde olacağız.”
–The Book of Hope (2021)

“Deneyimlerime göre çoğu çocuk doğuştan hayvanlara karşı doğal bir sevgi besler. Ta ki onlara hayvanların yalnızca birer ‘şey’ olduğu öğretilene kadar. Gençler bir kez hayvanların da tıpkı bizler gibi kişilikleri ve duyguları olduğunu fark ettiklerinde ve harekete geçmeleri için güçlendirildiklerinde, değişim yaratmaya başlar. Ailelerini, öğretmenlerini ve arkadaşlarını etkiler.”
-Humane Society International röportajı, 2023

“Barış dolu bir dünyaya sahip olabiliriz. Doğayla uyum içinde yaşayacağımız bir dünyaya doğru ilerleyebiliriz. Birbirimizle uyum içinde yaşayacağımız bir dünya… Hangi milletten olursak olalım. Hangi dine, hangi kültüre mensup olursak olalım.”
–#PeaceDay Mesajı, 2018

“Herkesi yılın her gününü Dünya Günü gibi görmeye çağırıyorum. Gezegenimiz, sahip olacağımız tek yuva fakat biz onu durmaksızın incitiyoruz.”
–Dünya Günü Mesajı, 2025

“Günümüzde herkes teknolojiyle öyle meşgul ki sadece doğanın bir parçası olduğumuzu değil; bizlerin de bir hayvan olduğunu unutuyoruz. Oysa temiz hava, su, yiyecek, giyecek… Her şey için doğaya bağımlıyız. Ve yine de gezegeni yok ediyoruz.”
-New York City Climate Week konuşmasından, Eylül 2025

“Hayatımı hayvanlar adına konuşarak geçirdim. Ve onların hayatta kalması için en büyük tehditlerden biri olarak öne çıkan bir konu var: Yasadışı yaban hayatı ticareti… Bugün bir şey yapmazsak binlerce türün sessizliğe gömüldüğü, bir daha asla geri dönmeyeceği bir dünya ile karşı karşıya kalabiliriz. Ama bugün yapabileceğimiz bir şey var ve bunu mümkün kılmak için hepimizin birlikte çalışması gerekecek.”
–#4EverWild yaban hayatı kaçakçılığı kampanyasını tanıtırken

“Ancak anlarsak önemseyebiliriz. Ancak önemsersek yardım ederiz. Ancak yardım edersek kurtuluruz.”
–Jane Goodall: 40 Years at Gombe (1999)