Delhi’den Glasgow’a: Booker Ödülü kazanan romanlarda şehirler

Yazı: Korcan Derinsu

Dünyanın en saygın edebiyat ödüllerinden biri olan Booker Ödülü, 1969’dan bu yana hem uzun hem kısa aday listesi hem de kazanan isimleriyle yazın dünyasında heyecan ve merak uyandırmaya devam ediyor. Bu sene ödül komitesi bir yeniliğe giderek altı kitaptan oluşan kısa listeyi ilk kez halka açık bir etkinlikle duyuracak. 23 Eylül Salı Günü Londra’daki Southbank Centre’ın Royal Festival Hall salonunda gerçekleşecek törenin ardından kazanan kitap 10 Kasım Pazartesi günü açıklanacak.

Booker Ödülü’nün 2025 uzun listesinde yer alan kitap ve yazarlara buradan ulaşabilirsiniz. Kısa listenin açıklanacağı törenden önce Booker Ödülü’nün geçmiş yıllardaki kazananları arasından bir altılı da biz çıkaralım istedik. Dünyanın farklı köşelerinden farklı şehirlerin neredeyse bir karakter gibi başrolü üstlendiği altı Booker Ödüllü roman turumuz Jamaika’nın başkenti Kingston’dan başlıyor.


Yedi Kısa Cinayetin Tarihi
Marlon James

2015 kazananı
Şehir:
Kingston, Jamaika

Bob Marley’in “Smile Jamaica” konserinde sahne almasından iki gün önce, yedi silahlı adamın onun evini basmasını, eşi ve menajerini yaralamasını mercek altına alan Yedi Kısa Cinayetin Tarihi; sokak çeteleri, CIA ve reggae’yi birbirine harmanlayarak başkent Kingston’ı kaotik, müzikal ve şiddet dolu bir labirent olarak anlatıyor.  


Beyaz Kaplan
Aravind Adiga

2008 kazananı
Şehir: Delhi & Bangalore, Hindistan 

Balram Halwai’nin kast sisteminden kurtulup girişimciye dönüşme hikâyesi Delhi’nin karanlık sokaklarında başlar, Bangalore’un neon ışıkları altında sürer. Delhi yozlaşmış politikacıların, yolsuzluk ağlarının ve sınıf ayrımının hüküm sürdüğü boğucu bir şehirken; Bangalore kapitalizmin parlayan ama aynı ölçüde yabancılaştırıcı yeni dünyasını simgeler. Balram’ın ahlaki dönüşümü, şehirlerin dönüşümüyle paralel ilerler.


Maali Almeida’nın Yedi Ay Dönümü
Shehan Karunatilaka

2022 kazananı
Şehir:
Kolombo, Sri Lanka

Ölü bir savaş fotoğrafçısının, öbür dünyada geçirdiği yedi gün boyunca gerçek dünyadaki hesaplaşmalarına tanıklık ederiz. Kolombo, yalnızca fiziksel bir şehir değil; ölülerin dolandığı, gizli belgelerin saklandığı, anıların ve savaş suçlarının izlerinin dolaştığı, hayaletli bir mekâna dönüşür. Kentteki karmaşa, etnik çatışmalar ve medyanın rolü, şehrin yapısıyla birlikte açığa çıkar.


Utanç
J.M. Coetzee 

1999 kazananı
Şehir: Cape Town & Grahamstown, Güney Afrika

Üniversite profesörü David Lurie’nin Cape Town’daki entelektüel dünyadan sürülmesiyle başlayan yolculuğu, kızıyla birlikte taşradaki çiftlikte devam eder. Cape Town, ülkenin sistemli ve modern yüzünü temsil ederken; Eastern Cape, şiddetin, belirsizliğin ve post-apartheid Güney Afrika üzerinde yarattığı karmaşık gerçekliğini sergiler.


Shuggie Bain  
Douglas Stuart 

2020 kazananı
Şehir: Glasgow, İskoçya

1980’ler Glasgow’u; işsizlik, yoksulluk ve alkol bağımlılığı ile boğuşan bir toplumun mikrokozmosudur. Alkolik annesiyle hayata tutunmaya çalışan küçük Shuggie’nin verdiği hayatta kalma mücadelesi şehrin de var olma çabası gibidir. Glasgow’un sosyal konutları, işçi mahalleri ve kömür madeninin kapanması sonrası tenhalaşan bölgeleri âdeta bir karaktere dönüşüp kendilerine yer bulurlar.


Peygamberin Şarkısı
Paul Lynch 

2023 kazananı
Şehir: Dublin, İrlanda

Baş karakter Eilish Stack’in gözünden Dublin, yalnızca bir mekân olarak değil insanı soluksuz bırakan bir karabasan olarak resmediliyor. Otoriterleşen rejimle şehrin sokakları adım adım tehlikeli hâle geldikçe, Eilish’in içsel korkuları ve özgürlük mücadelesi de büyüyor. Polis baskınları, gözaltılar ve toplumsal sessizlikle dolu bir Dublin portresi sunan roman daha önce birçok romanda okuduğumuzdan farklı bir Dublin portresi sunuyor.