7. İstanbul Uluslararası Deneysel Film Festivali başlıyor

İstanbul Experimental tarafından düzenlenen 7. İstanbul Uluslararası Deneysel Film Festivali, 13–17 Mayıs’ta Salt Galata, Salt Beyoğlu, Atölye 5554 ve İMALAT-HANE Proje Alanı’nda gerçekleşecek. 2018’den bu yana bağımsız bir sanat inisiyatifi olarak faaliyet gösteren festival, bu yıl ilk kez Medya Sanatları Derneği çatısı altında düzenleniyor.

Yedi yıldır Türkiye’de deneysel sinema alanında uluslararası ölçekte bir karşılaşma zemini kurmayı hedefleyen festival, bu yıl da sinemayı yalnızca izlenen bir mecra olmaktan çıkarıp; sergiler, canlı performanslar, konuşmalar ve araştırma odaklı etkinliklerle çok katmanlı bir deneyim alanına dönüştürüyor. Programda 30’dan fazla ülkeden film yer alırken, uluslararası yarışma seçkisiyle birlikte retrospektifler, özel gösterimler, sanatçı buluşmaları ve disiplinlerarası etkinlikler de festival boyunca izleyiciyle buluşacak.

Bu yılki seçkinin merkezinde özellikle görüntü ile hafıza, beden ile teknoloji, ses ile mekân ve arşiv ile kurgu arasındaki ilişkiler bulunuyor. Festival programında yer alan işler; doğrusal anlatının dışına çıkan, izleme deneyimini dönüştüren ve seyirciyi pasif konumdan çıkararak filmin düşünsel alanına dahil eden üretimleri bir araya getiriyor. Arşiv görüntülerinden yapay zekâ temelli araştırmalara, analog üretimlerden ses merkezli deneysel çalışmalara uzanan program, sinemanın düşünme biçimlerini de tartışmaya açıyor.

Tess Martin, How Now, House?, 2025

Festivalin uluslararası yarışma bölümünde bu yıl toplam 80 film yer alıyor. Program kapsamında 10 dünya prömiyeri, 12 Avrupa prömiyeri ve iki uluslararası prömiyer gerçekleşirken, gösterilecek 80 filmin 76’sı Türkiye’de ilk kez izleyiciyle buluşacak. İlk Deney, Kısa Metraj, Uzun Metraj, Belgesel ve Animasyon kategorilerinden oluşan seçki; deneysel sinemanın farklı anlatı biçimlerini ortak bir zeminde bir araya getiriyor. Festivalin bu yılki jüri üyeleri arasında Nurşen Bakır, Wickham Catesby Flannagan, S. Buse Yıldırım, Deniz Tortum ve Aslı Kobaner yer alıyor.

Seçkinin öne çıkan bölümlerinden biri, Alman yönetmen ve kuramcı Harun Farocki’ye odaklanan “Harun Farocki’ye Yeniden Bakmak: Emek, Savaş, Sermaye” başlıklı kapsamlı gösterim ve sergi programı. Antje Ehmann iş birliğiyle Aslı Seven ve Yavuz Gözeller tarafından hazırlanan seçki, Farocki’nin emek, savaş, gözetim teknolojileri ve makine görüşü üzerine geliştirdiği düşünsel hattı yeniden ele alıyor. Sanatçının filmleri festival boyunca Salt Beyoğlu’nda gösterilirken, video işleri ise 12–23 Mayıs tarihleri arasında İMALAT-HANE Proje Alanı’nda izlenebilecek.

Harun Farocki, Images of the World and Inscription of the War, 1988

Festival bu yıl ayrıca elektronik müzik ve avangart ses üretiminin öncü isimlerinden İlhan Mimaroğlu’nun 100. yaşını özel bir etkinlikle anıyor. “Mimaroğlu 100 Yaşında” başlıklı program kapsamında Grup Ses, İlhan ve Güngör Mimaroğlu’nun ortak kaset arşivinden hareketle hazırlanan özel bir performans gerçekleştirecek. Daha önce kamuoyuyla paylaşılmamış kayıtlar ve arşiv materyalleri etrafında şekillenen etkinlik, Mimaroğlu’nun düşünsel çevresini de görünür kılmayı amaçlıyor. 

Özel etkinlikler arasında Yugoslav deneysel sinemasının uzun yıllar görünmez kalmış figürlerinden Vukica Đilas’a odaklanan gösterim de yer alıyor. Sanatçının ölümünden sonra tamamlanan Home Movies filminin Türkiye prömiyeri, Audio Parazit’in canlı performansı eşliğinde gerçekleşecek. Festival ayrıca Avusturyalı sanatçı Gernot Wieland’ı da “Deneyimin Şarkıları” başlıklı ustalık sınıfı ve film seçkisiyle İstanbul’da ağırlıyor.

Gernot Wieland, You do not leave traces of your presence, just of your acts, 2025

Bu yılki uluslararası odaklardan biri de Tahran merkezli Left Bank Collective tarafından hazırlanan “Gece Vakti Kiraz Çiçekleri” programı. İran bağımsız ve deneysel sinemasından işleri bir araya getiren seçki; sansür, görünürlük, kontrol ve hafıza meselelerini deneysel biçimler üzerinden tartışmaya açıyor.

Festival kapsamında düzenlenecek konuşma ve söyleşiler de programın dikkat çeken başlıkları arasında. “1960’lı Yıllar Yugoslav Alternatif Sineması”, “Görünürlükten Öte: Deneysel Sinemada Kadın Yönetmenler” ve “Yapay Zekâ Sonrası Sinemada Beden Temsili” başlıklı etkinlikler; deneysel sinemayı tarih, toplumsal cinsiyet, teknoloji ve politik temsil eksenlerinde tartışmaya açacak.

Festivalin tüm gösterim ve etkinlikleri ücretsiz gerçekleşecek. Programın detaylarına festivalin resmî sitesi üzerinden ulaşılabiliyor.