Gezegendeki insan izleri: Edward Burtynsky, “Dönüşen Yeryüzü” sergisiyle İstanbul’da

Borusan Contemporary yeni kültür sanat sezonunu, çağımızın en önemli görsel tanıklarından Edward Burtynsky’nin çarpıcı objektifiyle açıyor. Perili Köşk’te 20 Eylül 2025 – 16 Ağustos 2026 aralığında ziyaret edilebilecek Edward Burtynsky: Dönüşen Yeryüzü sergisi, Kanadalı sanatçının Türkiye’nin farklı bölgelerinde çektiği, ilk kez izleyiciyle buluşan güncel projesinin yanı sıra, son 30 yıllık birikiminden seçilmiş, ses getirmiş fotoğraflarına yer veriyor. Marcus Schubert’in küratörlüğünü üstlendiği sergi “Erozyon”, “Su ve Tuz”, “Afrika Çalışmaları”, “Doğa”, “Taş Ocakları”, “Berezniki Madeni” ve “Petrol” gibi tematik başlıklar altında sunulan karelerle, izleyiciyi gezegenimizde görsel ve düşünsel bir yolculuğa çıkartıyor. 

Dönüşen Yeryüzü, Edward Burtynsky’nin Borusan Çağdaş Sanat Koleksiyonu’nun özel davetiyle gerçekleştirdiği, Türkiye’nin farklı bölgelerinde “Erozyon” konusuna odaklanan projesiyle açılıyor. 2019’da başlayan iş birliği kapsamında, sanatçı Türkiye’de toprak erozyonu üzerine yeni fotoğraf serisinin üretimi için 2022 ilkbaharında İç Anadolu ve Akdeniz bölgelerini kapsayan iki haftalık bir keşfe çıktı. Bu keşif sırasında, kara ve hava yoluyla 3 bin kilometreden fazla mesafe kat edildi. Sanatçı ve ekibi, 125 ila 500 metre arası yüksekliklerde drone ve helikopter kullanarak, sürekli hareket hâlindeki bu coğrafyanın detaylı hava fotoğraflarını çekti. 

Edward Burtynsky, Erozyon #2, Kırbaşı yakınları, Beypazarı, Ankara, Türkiye, 2022.
Borusan Çağdaş Sanat Koleksiyonu, İstanbul.
Sergiden görünüm: Borusan Contemporary, İstanbul, 2025.
Fotoğraf: Hadiye Cangökçe

“Erozyon” serisi, titizlikle kurgulanmış toplam 36 fotoğraftan oluşuyor. Bu fotoğraflar arasında, birleştirilerek geniş açılı ve yüksek çözünürlüklü panoramalar oluşturan çoklu çekimler de yer alıyor. Kayseri Yeşilhisar’da erozyon kontrolü amacıyla oluşturulmuş terasları bir tuval inceliğinde sunarken, Tuz Gölü’nün sıra dışı doğasını kendine özgü bakış açısıyla yorumluyor. Burdur’daki doğa harikası Yarışlı Gölü’nden Kırşehir’in renkli tarlalarına, Karaman’daki Göksu Nehri Vadisi’nden Ankara, Nallıhan’ın çorak topraklarına uzanan eserler, Anadolu’nun hem doğal güzelliklerini hem de çevresel dönüşümünü gözler önüne seriyor. 

40 yılı aşkın kariyerinde uygarlığın doğa üzerindeki etkilerini mercek altına alan Edward Burtynsky dünyanın birçok yerinde yankı uyandırmış sergilere imza attı. Ödüllü sanatçı Türkiye’deki bu ilk kapsamlı kişisel sergisine dair şunları söylüyor: 

“İnsanlığın yeryüzünü nasıl biçimlendirdiği meselesi, bende on yıllardır derin bir ilgi uyandırıyor. Dönüşen Yeryüzü ile Türkiye’de ilk kez bu yolculuğumun geniş bir kesitini sunarken büyük onur duyuyorum. Bu fotoğrafların izleyiciyi, dönüştürmekte olduğumuz gezegenimize karşı ortak sorumluluğumuz ve hâlâ şekillendirme gücünü elimizde bulundurduğumuz geleceğimiz üzerine düşünmeye teşvik etmesini umuyorum.”

Edward Burtynsky, Erozyon Kontrolü #11, Burdur, Türkiye, 2022.
Sanatçının izniyle; Flowers Gallery, Londra.
Sergiden görünüm: Borusan Contemporary, İstanbul, 2025.
Fotoğraf: Hadiye Cangökçe
Edward Burtynsky: Dönüşen Yeryüzü.
Küratör: Marcus Schubert.
Sergiden görünüm: Borusan Contemporary, İstanbul, 2025.
Fotoğraf: Hadiye Cangökçe

Türkiye’den dünyaya Dönüşen Yeryüzü

Dönüşen Yeryüzü sergisi Türkiye coğrafyasından başlayarak Burtnysky’nin dünyanın farklı bölgelerinde gerçekleştirdiği çekimlerden özel bir seçkiyle gezegenimizin tamamına ayna tutuyor. “Erozyon” bölümünün yanı sıra çağımızı şekillendirmeye devam eden iki temel gücün iç içe geçmiş coğrafyalarının izini süren “Su ve Tuz”; Sahra Altı Afrika ülkelerine odaklanan kapsamlı bir görsel araştırma sunan “Afrika Çalışmaları”; insan eliyle tamamen bilinçli olarak gerçekleşen bir erozyon sürecini bu negatif mimariler üzerinden işlediği “Taş Ocakları” gibi bölümler serginin kapsamında. Türkiye’nin yamaçlarından dünyanın dört bir yanına uzanan kareler, yeryüzünün tamamında bıraktığımız telafisi güç izlere dair estetik ve etik bir gözlem olanağı tanıyor.

Edward Burtynsky’nin ustalıkla yarattığı imajlar, yeryüzündeki insan izlerinin uzun vadeli sonuçlarını düşünmemizi sağlarken, neleri kaybetmekte olduğumuzu ve gelecek nesiller için inşa ettiğimiz dünyanın sürdürülebilirliğini nasıl koruyabileceğimizi ciddiyetle sorgulamamızı talep ediyor. 

Borusan Contemporary, Edward Burtynsky: Dönüşen Yeryüzü sergisi paralelinde Yuvam Dünya Derneği iş birliğinde iklim krizi ve sürdürülebilirlik alanında farkındalık oluşturulacak özel etkinlikler gerçekleştirilecek. Sergi temaları paralelinde tasarlanan etkinlikler, ele aldığı konularla farklı yaş gruplarına ulaşarak toplumsal bir etki alanı yaratmayı hedefliyor.

Ayrıca sergiye kapsamlı bir yayın da eşlik edecek. Kasım ayında yayımlanacak ve sergiyle aynı adı taşıyacak kitapta, sanatçının dünyanın farklı coğrafyalarında gerçekleştirdiği ve Perili Köşk’te sergilenen projelerine ilişkin ayrıntılı metinler yer alacak. Yayın aracılığıyla, 40 yılı aşkın süredir sanatçının üretimine tanıklık eden küratör Marcus Schubert’in, bu üretimi sanat tarihsel bağlamda yakından incelediği metni; Dr. Kumru Eren’in sanat kuramı odağında kaleme alınmış inceleme yazısı ve görsel dokümantasyonlar okurla buluşacak.